راهنمای خرید فلزیاب وی ال اف

در میان انواع دستگاه‌های فلزیاب مانند فلزیاب‌های تصویری، فلزیاب وی ال اف به عنوان محبوب‌ترین و پرکاربردترین دستگاه شناخته می‌شود این نوع گنج یاب به دلیل تعادل بی‌نظیر، قیمت به صرفه و کارایی عالی یکی از بهترین انواع فلزیاب و طلایاب به شمار می‌رود.

در ادامه به بررسی ویژگی‌ها، مزایا و معایب و راهنمای خرید فلزیاب‌های وی ال اف می‌پردازیم.

فلزیاب VLF چیست؟

تکنولوژی VLF یا “فرکانس بسیار پایین” (Very Low Frequency)، پرکاربردترین فناوری در صنعت فلزیابی جهان محسوب می‌شود. این سیستم‌ها معمولاً در بازه فرکانسی ۳ تا ۳۰ کیلوهرتز (kHz) عمل می‌کنند، هرچند مدل‌های پیشرفته‌تر و مخصوص طلا ممکن است فرکانس‌هایی تا ۷۰ کیلوهرتز نیز داشته باشند.

برخلاف سیستم‌های “پالسی” (PI) که با ارسال پالس‌های قدرتمند ولتاژ بالا صرفاً بر عمق تمرکز دارند و در تفکیک فلزات ضعیف عمل می‌کنند، هنر اصلی دستگاه‌های VLF در “تفکیک دقیق (Discrimination)” و “حساسیت فوق‌العاده به فلزات ریز” است. این یعنی VLF می‌تواند تفاوت بین یک میخ زنگ‌زده و یک سکه نقره را با دقت بالایی تشخیص دهد.

مکانیزم و عملکرد فلزیاب وی ال اف

عملکرد این فلزیاب نقطه‌زن بر پایه فیزیک امواج الکترومغناطیسی و پدیده‌ای به نام “تغییر فاز” استوار است. دستگاه VLF برخلاف تصور عموم، یک رادار نیست، بلکه یک حسگر القایی است. این دستگاه از دو سیم‌پیچ (کویل) مجزا درون دیسک جستجو استفاده می‌کند که با ظرافت خاصی کنار هم قرار گرفته‌اند:

۱.سیم‌پیچ فرستنده (Transmitter Coil):

این حلقه بیرونی است که جریان برق متناوب در هزاران بار در ثانیه در آن جریان می‌یابد تا یک میدان مغناطیسی پیوسته را به سمت زمین ارسال کند. این میدان به شکل یک نیم‌کره به داخل خاک نفوذ می‌کند.

۲.سیم‌پیچ گیرنده (Receiver Coil):

این حلقه داخلی است که در برابر میدان فرستنده ایزوله شده و در حالت عادی (بدون وجود فلز) کاملاً خاموش و ساکت است. این سیم‌پیچ به عنوان آنتن عمل می‌کند.

۳.اتفاقی که زیر خاک می‌افتد:

زمانی که میدان مغناطیسی فرستنده به یک شیء فلزی (رسانا) در زیر خاک برخورد می‌کند، جریان‌های الکتریکی کوچکی به نام “جریان‌های گردابی” (Eddy Currents) در سطح آن فلز ایجاد می‌شود. این جریان‌ها، خودشان یک میدان مغناطیسی ضعیف و ثانویه تولید می‌کنند. سیم‌پیچ گیرنده این بازتاب ضعیف را دریافت کرده، آن را تقویت می‌کند و به جعبه کنترل می‌فرستد. چیپست‌های دستگاه با تحلیل اختلاف زمانی و قدرت این سیگنال بازگشتی، نوع فلز و عمق تقریبی آن را حدس می‌زنند.

ویژگی‌ها و مزایای رقابتی دستگاه‌های VLF

چرا با وجود سیستم‌های گران‌قیمت‌تر، اکثر کاوشگران و حتی باستان‌شناسان به سراغ VLF می‌روند؟ پاسخ در ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد و کاربردی این سیستم نهفته است که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم:

۱. قدرت تفکیک

مهم‌ترین و کلیدی‌ترین ویژگی VLF، توانایی تشخیص جنس فلز است. در کاوش‌های واقعی، زمین پر از زباله‌های فلزی مانند درب نوشابه، میخ، فویل آلومینیوم و تکه‌های آهن است. سیستم‌های پالسی معمولاً همه این‌ها را بوق می‌زنند. اما VLF با تحلیل سیگنال دریافتی، می‌تواند تشخیص دهد که شیء زیر خاک آهن بی‌ارزش (Ferrous) است یا فلز باارزش (Non-Ferrous) مانند طلا، نقره و مس. این ویژگی شما را از حفاری‌های بیهوده و خسته‌کننده نجات می‌دهد.

۲. عمق‌زنی و حساسیت به اهداف ریز

دستگاه‌های VLF در عمق‌های متوسط (معمولاً تا ۱.۵ الی ۲ متر برای اهداف بزرگ) دقتی بی‌نظیر ارائه می‌دهند. اما نقطه قوت اصلی آن‌ها در پیدا کردن اهداف کوچک است. یک فلزیاب VLF خوب می‌تواند یک سکه کوچک یا یک انگشتر طلا را در عمق ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متری به راحتی شکار کند، کاری که بسیاری از سیستم‌های پالسی عمیق‌زن در انجام آن ناتوان هستند.

۳. بالانس زمین (Ground Balance)

خاک زمین خالص نیست و حاوی مواد معدنی، ذرات اکسید آهن و نمک است که می‌توانند سیگنال‌های خطا ایجاد کنند. قابلیت بالانس زمین، این نویزهای مزاحم را خنثی می‌کند.

۴. سرعت بازیابی (Recovery Speed)

این ویژگی در دستگاه‌های VLF مدرن بسیار مهم است. سرعت بازیابی یعنی دستگاه چقدر سریع می‌تواند بعد از تشخیص یک فلز، آماده تشخیص فلز بعدی شود. اگر سرعت بازیابی بالا باشد، شما می‌توانید یک سکه را که دقیقاً در کنار یک میخ آهنی قرار گرفته، به صورت مجزا تشخیص دهید (تفکیک عالی).

قیمت فلزیاب وی ال اف

قیمت فلزیاب‌ مورد مهمی در خرید آن است که حتما باید توجه خاصی به آن داشته باشید، قیمت دستگاه‌های گنج یاب و طلایاب در ایران به قیمت جهانی دلار و درهم بستگی دارد و به همین خاطر نمی‌توان قیمت دقیقی برای این دستگاه‌ها تعیین کرد.

با این حال بازه قیمتی فلزیاب‌های وی ال اف از ۱۰ میلیون تومان شروع می‌شود و تا چندصد میلیون تومان ادامه دارد که شما می‌توانید با هر مقدار بودجه‌ای یک دستگاه فلزیاب وی ال اف برای خود تهیه کنید.

تفاوت دستگاه فلزیاب وی ال اف با فلزیاب پالسی

درک تفاوت بین فلزیاب وی ال اف (VLF) و فلزیاب پالسی (PI) یکی از مهم‌ترین قدم‌ها برای انتخاب دستگاه مناسب است، در ادامه این تفاوت‌ها را در ۴ بخش اصلی بررسی می‌کنیم:

۱. مکانیزم عملکرد (تکنولوژی)

• VLF (فرکانس بسیار پایین): این دستگاه‌ها به طور پیوسته امواج سینوسی ارسال و دریافت می‌کنند. آن‌ها معمولاً دو سیم‌پیچ دارند (فرستنده و گیرنده) و همیشه در حال “گفتگو” با زمین هستند. تغییر در فاز این گفتگو، نوع فلز را مشخص می‌کند.
• PI (القای پالسی): این دستگاه‌ها پالس‌های ولتاژ قوی و لحظه‌ای (مانند ضربان قلب) به زمین می‌فرستند و سپس خاموش می‌شوند تا به “پژواک” یا بازتاب سیگنال از فلز گوش دهند. این عمل هزاران بار در ثانیه تکرار می‌شود. معمولاً از یک سیم‌پیچ هم برای ارسال و هم دریافت استفاده می‌کنند.

۲. قدرت تفکیک (مهم‌ترین تفاوت)

• VLF: تفکیک بالایی دارد، این سیستم می‌تواند با دقت بالا به شما بگوید فلز زیر خاک آهن (بی‌ارزش) است یا طلا و نقره، حتی می‌تواند نوع فلز را با عدد روی نمایشگر نشان دهد.
• PI: در تفکیک ضعیف است، اکثر سیستم‌های پالسی فقط به شما می‌گویند “فلزی اینجا هست” اما مدل‌های پیشرفته‌تر ممکن است بتوانند آهن را رد کنند، اما دقت آن‌ها هرگز به پای VLF نمی‌رسد. با پالسی باید بیشتر حفاری کنید.

۳. عمق‌زنی و پایداری در خاک

• VLF: در خاک‌های معمولی عملکرد عالی دارد، اما در خاک‌های شور، معدنی (مثل خاک قرمز یا سنگ‌های داغ) و ساحل دریا دچار خطا و بوق‌های اضافه می‌شود. عمق نفوذ آن برای اشیای بزرگ معمولاً محدودتر است (حدود ۱.۵ تا ۲ متر).
• PI: پادشاه عمق و پایداری است. سیستم پالسی ذاتاً نسبت به املاح زمین بی‌تفاوت است. این دستگاه در خاک‌های به‌شدت معدنی، شوره‌زارها و زیر آب دریا بدون هیچ خطایی کار می‌کند و برای اهداف بزرگ در عمق زیاد (گاهی تا ۳ یا ۴ متر) طراحی شده است.

۴. حساسیت به اشیای ریز

VLF: به شدت به اشیای ریز و نازک (مثل سکه، گوشواره، زنجیر طلا) حساس است. اگر هدف شما پیدا کردن سکه و طلاهای ظریف است، VLF بی‌رقیب است.

PI: معمولاً برای اشیای ریز حساسیت کمتری دارد (مگر مدل‌های بسیار پیشرفته و گران‌قیمت). این سیستم‌ها بیشتر برای پیدا کردن گنجینه‌های بزرگ یا رگه‌های طبیعی طلا در عمق زیاد ساخته شده‌اند.

جدول عمق‌زنی فلزیاب VLF

بسیاری از کاربران سوال می‌کنند که “این دستگاه چقدر عمق می‌زند؟”. پاسخ به عوامل زیادی مثل نوع خاک، اندازه فلز و سایز کویل بستگی دارد. با این حال، جدول زیر میزان عمق‌زنی تقریبی و استاندارد جهانی برای فلزات مختلف با یک کویل استاندارد (۱۱ اینچ) را نشان می‌دهد.

راهنمای خرید و انتخاب هوشمندانه

انتخاب یک فلزیاب VLF مناسب می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. بازار پر از برندهای مختلف و بعضاً مدل‌های تقلبی است. برای یک خرید فلزیاب حرفه‌ای، این سه اصل را در نظر بگیرید:

۱. تعیین هدف و محیط کاوش

• اگر در شمال کشور یا مناطق جنگلی هستید: به دستگاهی نیاز دارید که تفکیک آهن بسیار قوی داشته باشد (چون زباله زیاد است) و کویل DD داشته باشد.
• اگر در کویر و شوره‌زار هستید: دستگاه باید “بالانس زمین” پیشرفته یا قابلیت “مولتی فرکانس” داشته باشد تا املاح نمک باعث بوق خطا نشوند.
• اگر به دنبال سکه و تفریح هستید: وزن سبک و سرعت بازیابی بالا اولویت شماست.

۲. بودجه‌بندی صحیح

یکی از نکات مهم برای خرید فلزیاب و گنج یاب داشتن بودجه مناسب با حوزه و هدف جستجوی شما است که باید با توجه به اهداف خود دستگاه را انتخاب نمایید.

۳. برندهای معتبر جهانی

در دنیای فلزیاب‌های VLF، برندهای زیر امتحان خود را پس داده‌اند. خرید از این برندها تضمین کیفیت و خدمات است:

• ماینلب (Minelab) – استرالیا: پیشرو در تکنولوژی مولتی فرکانس و طلایابی.
• گرت (Garrett) – آمریکا: جان‌سخت، بادوام و بسیار محبوب (سری Ace و AT).
• نوکتا (Nokta) – ترکیه: پدیده‌ای جدید با قیمت‌های رقابتی، عملکرد عالی و کاملاً ضد آب.
• ایکس‌پی (XP) – فرانسه: تکنولوژی بی‌سیم و بسیار سبک (مدل Deus).

آموزش کوتاه و نکات اپراتوری

خرید بهترین دستگاه دنیا بدون مهارت اپراتوری، نتیجه‌ای جز خستگی ندارد.

• حرکت پاندولی (Sweeping): کویل را موازی با سطح زمین (فاصله ۲ سانتی‌متر) نگه دارید و به آرامی مثل پاندول ساعت حرکت دهید. بالا آوردن کویل در انتهای مسیر باعث از دست دادن عمق می‌شود.
• همپوشانی: هر بار که کویل را حرکت می‌دهید، باید ۵۰ درصد از مسیر قبلی را پوشش دهید تا هیچ سکه‌ای جا نماند.
• گوش دادن به صدا: به جای نگاه مداوم به مانیتور، گوش خود را تقویت کنید. صداهای “گرد” و شفاف معمولاً فلز خوب هستند و صداهای “خشن” یا “شکسته” نشانه آهن یا زباله‌اند.

نتیجه‌گیری

فلزیاب وی ال اف (VLF) دروازه ورود به دنیای حرفه‌ای کاوش است. این سیستم‌ها نه تنها مقرون‌به‌صرفه هستند، بلکه در بسیاری از موارد (مثل تفکیک و یافتن اهداف ریز) از سیستم‌های گران‌قیمت پالسی بهتر عمل می‌کنند. با انتخاب یک دستگاه VLF استاندارد، یادگیری صحیح تنظیمات و تمرین در محیط‌های مختلف، شانس شما برای کشف تاریخ پنهان زیر خاک چندین برابر خواهد شد. فراموش نکنید که موفقیت در فلزیابی، ترکیبی از دستگاه خوب، دانش اپراتور و صبر و حوصله است.

سوالات متداول

در ادامه به برخی از سوالات پرتکرار شما درباره فلزیاب‌های وی ال اف پاسخ می‌دهیم: